images

آمارد ها و تپور ها ( اقوام بومي ) در شمال ايران

آمارد

آمارد نام قومي است كه در سواحل جنوبي درياي مازندران (كاسپين )مي زيستند ودر ابتدا ازشرق آمل تا سفيدرود حوزه آنان بود وبعدها محدوده آنها ازشرق آمل تا غرب رامسر كاهش يافت .

نام اين قوم دراصل «مارد» است درزبان آريايي سكايي به اول اعلام جغرافيايي «آ» اضافه مينمودند به عنوان مثال سفيدروديا امردوس  را «آمردوس» مي ناميدند براين اساس «مارد»رانيز «آمارد» ناميدند .

سكاها آريايي هاي شمال ايران درقبل ازباستان ويه عبارت ديگر ايراني هاي شمالي آن دوره بودند كه بعدها عقب تررانده شدند آنها درگذشته درآذربايجان دولت داشتند وبازماندگان آنان هنوزهم حضوردارند .سكا ها روسهاي امروزي هستند .

ماردها درقسمت شمالي البرز زندگي مي كردند كه براي ما مازندراني ها «اين سوي البرز » مي باشد ودرجنوب البرز «آن سوي البرز » قوم  «ماد» بسر ميبردند دردوقرن بعداز تاسيس حكومت ماد اين دوقوم باهم مصالحه كرده بودند وماردها تبعيت ازقوم ايراني ماد راپذيرفته بودند.

بين دوواژه «مارد»  و «ماد» از لحاظ نوشتار وساختار تشابه زيادي وجوددارد .غربيها مارد را ماردي ومردوي وماد رامادي ومدي نوشته اند وآشوريها(آسوريها) مادرا آماداي مي ناميدند.

تشابه اسمي مارد وماد خيلي نزديك به تشابه اسمي پارت وتپور مي باشد.

تپورها

زيستگاه تپورها (ديپور – تيپور – تپير – تبرى) كوههاى مركزى مازندران خصوصاً چهاردانگه و دودانگه سارى بوده و قلمرو آنان از قسمت شرقى آمل (در برخى از منابع بين آمل و بابل و در برخى ديگر منابع تاريخى شرق بابل) تا گرگان را دربر مى‏گرفت. بيشتر انديشمندان تپورها را يك قوم ماقبل آريايى مى‏دانند اما عده‏اى نيز معتقدند كه تپورها نژاد بومى و اصيل مازندران نبوده و آنان همانند ساير مهاجران آريايى به اين مناطق آمده‏اند.[1]

تپورها تيرة كهنى هستند كه در این منطقه بوده‌اند. در منابع تاريخى كهن آمده كه تپورها خيلى زودتر از استرابون در طبرستان (مازندران) نشيمن داشته‏اند و از اين جهت بود كه اين منطقه را تپورستان مى‏ناميدند، اين نام بعد از ورود اعراب به «طبرستان» تغيير شكل يافت.

زمانى كه آريائيها وارد شمال ايران شدند تپورها به ناچار به كوهستانهاى جنوب درياى خزر  رانده شدند و بر همين اساس عده‏اى از جغرافيدانان قديم تصور مى‏كردند طبرستان قسمت كوهستانى مازندران فعلى بوده است.

تپورها نيز همانند آماردها مردانى جنگجو بودند و از چريكهاى تپورى در نبردهاى عهد باستان استفاده مى‏شده است، در جنگهاى داريوش سوم با اسكندر مقدونى از تپورها ياد شده است.

استرابن درباره رسم تپورها مى‏گويد: «مردان تپورى جامه سياه مى‏پوشيدند و موهاى خود را نگه مى‏داشتند و زنان تپورى لباس سفيد مى‏پوشيدند و موهاى كوتاه داشتند».

 

———————————————————————————————
  1. با جابجا شدن حروف و تبدیل حرف علة پارت و تپور این نظر به دست آمده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *